به نام خدا

هر قدم یک گام به سوی استخوان های قوی تر

پوکی استخوان (استئوپروز) بیماری است که با کاهش توده استخوانی و تحلیل رفتن بافت استخوان شناسایی می‌شود و می‌تواند به آسیب‌دیدگی استخوان و افزایش خطر شکستگی منجر شود. پوکی استخوان مهمترین فاکتورخطر برای شکستگی است و طبق برآوردها بیش از ۲۰۰ میلیون نفر در سراسر دنیا از بیماری پوکی استخوان رنج می‌برند و سالانه بیش از ۹/۸  میلیون شکستگی ناتوان‌کننده با پیامدهای جدی اجتماعی و اقتصادی در سراسر جهان رخ می‌دهد. بنا بر آمار بنیاد بین‌المللی پوکی استخوان، ۱ نفر از هر ۳ زن بالای ۵۰ سال و ۱ نفر از هر ۵ مرد در سراسر دنیا در طول زندگی خود شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان را تجربه خواهند کرد. پوکی استخوان منجر به کاهش کیفیت زندگی و بار مالی سنگین برای نظام‌های بهداشت و درمان کشورها می‌شود.

پوکی استخوان در لغت به معنای استخوان متخلخل است. این وضعیتی است که در آن استخوان ها پوک می شوند و با کم تراکم شدن و کاهش کیفیت، قدرت خود را از دست می دهند. این موضوع می تواند منجر به شکستگی استخوان شود که باعث درد و ناتوانی می شود.

پوکی استخوان اغلب به عنوان بیماری خاموش نامیده می شود زیرا بیشتر افراد تا زمانی که پس از یک زمین خوردن یا ضربه جزئی، دچار شکستگی نشوند(شکستگی ناشی از شکنندگی استخوان) از ابتلا به این بیماری بی خبر هستند.

شکستگی مهره ها (ستون فقرات) می تواند منجر به کمردرد، کاهش قد، تغییر شکل، بی حرکتی، افزایش تعداد روزهای بستری و کاهش عملکرد ریوی شود.

یک شکستگی منجر به شکستگی دیگر می شود بیش از 55 درصد از بیماران با شکستگی لگن شواهدی از شکستگی مهره قبلی دارند.

آگاهی اولیه از عوامل خطر ضروری است.

اگر در معرض خطر هستید ، پرسشنامه ارزیابی سلامت استخوان بنیاد بین المللی پوکی استخوان را تکمیل کنید. عوامل خطر ، غیر از سن، شامل کاهش قد، شاخص توده بدنی BMI پایین، ابتلا  به بیماری های خاص (مانند آرتریت روماتوئید) سابقه خانوادگی و مصرف سیگار و غیره هستند.

اگر پس از یک زمین خوردن جزئی در حالت ایستاده، دچار شکستگی استخوانی(مثلا در ناحیه مچ دست) شده اید ، حتما به پزشک خود اطلاع بدهید تا در صورت نیاز درمان را شروع کند. یک  استخوان شکسته هشداری برای آینده است. کمر درد، کاهش قد و یا انحنای کمر را نادیده نگیرید . این ها می توانند نشانه شکستگی مهره باشد.

پیروی از سبک زندگی سالم برای داشتن استخوان های قوی و آینده ای با حرکت سالم و بدون شکستگی حیاتی است.

رژیم غذایی سالم برای استخوان یک رژیم غذایی متعادل با مصرف کافی کلسیم، پروتئین، ویتامین D ، ویتامین K و سایر مواد مغذی است.

ورزش به ساخته شدن استخوان در کودکان و نوجوانان در حین رشد و به حفظ استخوان در بزرگسالان کمک می کند. در هر سنی ، بهترین نوع ورزش برای سلامت استخوان، تمرینات تحمل وزن و تقویت عضلات است. با انجام ورزش های وزنه برداری، استقامتی، دویدن و پریدن به سمت داشتن استخوان های قوی پیش بروید. به طور کلی بیشتر افراد باید سه تا چهارمرتبه در هفته به مدت 30 تا 40 دقیقه ورزش کنند.

ورزش هدفمند  نقش مهمی در توانبخشی پس از شکستگی دارد و به کاهش درد، بهبود عملکرد فیزیکی و بهبود کیفیت زندگی کمک می کند.

با تشخیص به ‌موقع این بیماری قبل از شکستگی و با درمان زودهنگام و مدیریت درمان بیماران می‌توان از پوکی استخوان جلوگیری کرد.

حنانه پورمحمد

کارشناس بیماریهای غیرواگیر مرکز بهداشت کیش