آرام ماندن به معنای بی تفاوت بودن نیست،بلکه نشانه ای از بلوغ روانی،آگاهی و مسئولیت پذیری نسبت به خود و دیگران است.

در شریط بحرانی ،سلامت روانی جامعه در معرض تهدید قرار میگیرد.ترس،نا امیدی،آشفتگی و اضطراب ممکن است افراد را به رفتارهای هیجانی و ناسازگار سوق دهد.ترس،اضطراب،احساس بی پناهی و ناپایداری روانی،واکنش هایی طبیعی به بحران محسوب میشوند،اما اگر بدون حمایت رها شوند،به اختلال های روانی مزمن منجر خواهند شد.

امنیت روانی به احساس پایداری،حمایت عاطفی،آزادی از تهدیدهای روانی اطلاق میشود.

این نوع امنیت پایه ای ترین نیاز انسان ها در همه ی سنین است.از نوزادان تا سالمندان همگی برای رشد و شکوفایی به محیط ایمن از نظر عاطفی و روانی نیاز دارند.در جهان امروز،با افزایش فشارهای اجتماعی،اقتصادی،بلایا،جنگ و بحران ،تامین امنیت روانی به یک چالش مهم تبدیل شده است.

مفهوم تاب آوری:تاب آوری توانایی فرد برای بازگشتن به تعادل روانی پس از تجربه استرس و بحران است.تاب آوری نه به معنای نبود ناراحتی،بلکه به معنای توان کنار آمدن با آن و بازسازی امید و کارکرد روانی است.تاب آوری یعنی توانایی فرد در کنار آمدن با رویداد های استرس زا،بازگشت به وضعیت روانی پایدار و حتی رشد یافتن پس از بحران.

اثرات روانی بحران درافراد بسیار است که مواردی از آن، ترس و  نگرانی مفرط از حملات،احساس بی پناهی و نا امیدی،اختلال خواب و اشتها، افزایش خشونت یا پرخاشگری در خانواده و افزایش تحریک پذیری افراد،آسیب پذیری در کودکان و سالمندان و افزایش اختلالات روان می باشد.

راهکارهای حفظ آرامش و افزایش تاب آوری در جامعه:

*افزایش آگاهی عمومی:شرکت در جلسات آموزشی درباره ی راه های مقابله با استرس

*آموزش مهارت های کنترل هیجان،تنفس عمیق و آرام سازی عضلانی

-تقویت ارتباط اجتماعی:ایجاد گروه های حمایتی محلی-تشویق به تعامل مثبت در خانواده و همسایگان و ترویج حس همبستگی ملی و جمعی

-ایجاد ساختارو برنامه در زندگی روزانه:حفظ روتین ساعت خواب و وتغذیه در بحران.انجام فعالیت های مفید:مطالعه بازی با کودکان و...

-تقویت ارتباطات اجتماعی :تشویق خانواده ها به گفت و گوی روزانه درباره احساسات و تماس منظم با دوستان و اقوام

-کنترل اطلاعات دریافتی:محدود کردن زمان تماشای اخبار منفی-دنبال کردن منابع رسمی مانند وزارت بهداشت،هلال احمر یا مراکز خبری معتبر

-حمایت از کودکان و نوجوانان:پاسخگویی با آرامش به سوالات آن ها بدون فاجعه سازی-داستان سرایی برای تخلیه روانی-حفظ حداکثری حس امنیت در کنار والدین حتی در شرایط سخت و حفظ آرامش والدین

-تمرین خودمراقبتی روانی:مراقبه ذهن آگاهی-دوری از مصرف زیاد کافئین؛سیگار و یا دارو های بدون تجویز

فواید حفظ آرامش در بحران:در شرایط بحرانی که ترس،نا امنی و بی ثباتی روانی به اوج میرسد،حفظ آرامش نه تنها یک نیاز فردی،بلکه یک ضرورت اجتماعی است.حفظ آرامش روانی نقش مهمی در افزایش تاب آوری،کاهش اضطراب و توانمندی افراد در نقابله با بحران دارد.با بهره گیری از تکنیک هایی همچون تنفس آگاهانه،محدود سازی اطلاعات،حفظ ارتباطات اجتماعی حمایت گر و مراقبت از بدن و ذهن،میتوان به حدی از تعادل روانی دست یافت،حتی در سخت ترین لحظات.

مطالعات نشان میدهد که آموزش مهارت های تنظیم هیجان و ذهن آگاهی،در کنار حمایت های روانی اجتماعی،میتواند به کاهش عوارض ناشی از شرایط جنگی کمک کند و از بروز اختلالاتی نظیراضطراب فراگیر و اختلال پس از سانحه جلوگیری نماید.

سخن پایانی:گاهی تنها چیزی که نیاز داریم،یک لحظه مکث است،یک نفس عمیق،یک نگاه مهربان به خود،و یاداوری این حقیقت ساده"حتی در نا آرام ترین روزها،میتوان دل را آرام نگه داشت"

ما انسان ها در کنار هم قوی هستیم و آرامش نه نشانه ی بی خیالی بلکه  هدیه ای است که به خود و اطرافیان مان میدهیم.

بیایید در هر فرصتی،برای خودمان و دیگران لحظاتی از آرامش بسازیم؛حتی اگر کوچک باشد

نویسنده:شیدا پیرعلی-مسئول سامت روان مرکز بهداشت کیش

منابع:world health organization(2022)mental health and psychological support in emergencies.

2-unicef.(2023)helping children cope with the stress of war and conflict.

3-وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ایران.(1402)راهنمای سلامت روان در بحران ها.