کارشناس سلامت روان:
یکی از مهمترین اقدامات پس از وقوع بحران،کمک به حفظ یا بازیابی همین منابع حمایتی است
زندگی انسان همواره با فراز و نشیب هایی همراه بوده است،اما گاهی حوادث و بحران ها فراتر از دشواری های روزمره،امنیت،آرامش و احساس ثبات افراد و خانواده ها را تحت تاثیر قرار می دهند.بلایای طبیعی،حوادث ناگوار،بحران های اجتماعی و اقتصادی و شرایط اضطراری میتوانند علاوه بر خسارت های جسمی و مادی،سلامت روان افراد را نیز با چالش مواجه کنند.در چنین شرایطی آنچه به افراد و جوامع کمک میکند تا با وجود دشواری ها به زندگی بازگردند،تاب آوری است.ظرفیتی که نقش مهمی در سازگاری با شرایط دشوار،بازیابی توان روانی و حرکت به سوی آینده ای با ثبات تر دارد.
در ادبیات روان شناسی،تاب آوری صرفا به معنای تحمل شرایط سخت نیست،بلکه به فرایند سازگاری با دشواری ها و بازیابی توانایی های فرد برای ادامه زندگی اشاره دارد.افراد در مواجه با یک بحران ممکن است واکنش های متفاوتی نشان دهند،برخی برای مدتی دچار آشفتگی و نگرانی میشوند و برخی دیگر سریع تر به فعالیت های روزمره بازمیگردند.این تفاوت ها نشان میدهد که واکنش انسان به بحران تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی،خانوادگی و اجتماعی قرار دارد.
یکی از مهمترین اقدامات پس از وقوع بحران،کمک به حفظ یا بازیابی همین منابع حمایتی است،زیرا دسترسی به افراد قابل اعتماد،خدمات ضروری و محیطی امن می تواند به سازگاری روانی و بازگشت تدریجی افراد به زندگی روزمره کمک کند.
بازگشت به آرامش به معنای انتظار برای رفع فوری همه نگرانی ها نیست،بلکه به معنای فراهم کردن فرصت و شرایط مناسب برای بازیابی روانی است.ایجاد احساس امنیت،حفظ ارتباطات اجتماعی،بازگشت تدریجی به فعالیت های روزمره و دسترسی به خدمات سلامت روان،میتوانند در این مسیر نقش داشته باشند.
تاب آوری را نمیتوان تنها به توانایی های درونی فرد محدود کرد.خانواده،مدرسه،روابط اجتماعی و محیط فرهنگی میتوانند در چگونگی مواجهه افراد با دشواری ها نقش داشته باشند.
در زمان بحران خانواده با فراهم کردن فضایی برای گفت و گو،شنیدن نگرانی ها،حفظ ارتباط عاطفی و ایجاد نظم نسبی در زندگی روزمره میتواند به کاهش احساس نا امنی کمک کند.در سطح اجتماعی نیز،همبستگی،مشارکت مردم،حمایت از گروه های آسیب پذیر و تداوم خدمت اهمیت دارند.
سخن پایانی:
مطالعات و آثار تخصصی حوزه تاب آوری نشان میدهند که مواجهه با بحران،تجربه ای یکسان برای همه افراد نیست و مسیر بازیابی نیز ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.آنچه اهمیت دارد،شناخت این تفاوت ها،پرهیز از قضاوت درباره واکنش افراد و فراهم کردن منابع حمایتی لازم است.
تاب آوری نه به معنای فراموش کردن رنج است و نه به معنای بازگشت فوری به شرایط پیش از بحران،بلکه فرایندی است که در ان فرد و جامعه،با بهره گیری از توانایی ها و حمایت های موجود،برای بازیابی تعادل و ادامه زندگی تلاش میکنند.
در هفته کاهش خطر بلایا،توجه به تاب آوری باید در کنار اقدامات ایمنی و امدادی قرار گیرد.زیرا جامعه تا ب آور جامعه ای نیست که دچار بحران نشود بلکه جامعه ای است که برای مواجهه با بحران و دشواری ها آماده است.
نویسنده:شیدا پیرعلی-مسئول واحد سلامت روان مرکز بهداشت کیش
منابع:1-سازمان جهانی بهداشت،بنیاد تروما و جنگ
2-mastenTA.S.(2025)ordinary magic:resilience in development(2nd ed.)
3-bonannoTGtA.(2021)THE END OF TRAUMA
4--world health organization(2025)mental health in emergencies.
نظر دهید