بایدهای  پزشکی در ماه رمضان:
✅ ارزیابی پزشکی پیش از روزه‌داری
بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن از جمله دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی-عروقی، اختلالات کلیوی و بیماری‌های گوارشی، باید قبل از تصمیم‌گیری برای روزه‌داری تحت معاینه و مشاوره پزشکی قرار گیرند. پزشک معالج بر اساس وضعیت متابولیکی، سطح پایدار بیماری و نوع درمان، توصیه‌های لازم را ارائه خواهد داد.
✅ تنظیم رژیم دارویی متناسب با الگوی روزه‌داری
بسیاری از داروها قابلیت تطبیق با زمان‌های سحر و افطار را دارند، اما برخی داروها مانند انسولین، داروهای ضدانعقاد و برخی داروهای فشار خون نیازمند تعدیل دقیق دوز و زمان مصرف هستند. پزشک باید تغییرات دارویی را بر اساس نیمه‌عمر دارو، اثرات فارماکودینامیک و خطرات بالقوه عدم مصرف تنظیم کند.
✅ حفظ تعادل مایعات و پیشگیری از کم آبی
با توجه به محدودیت دریافت مایعات در ساعات روزه‌داری، بیماران به‌ویژه افراد مسن، مبتلایان به بیماری‌های کلیوی، قلبی و دیابت، باید مصرف مایعات خود را در فاصله افطار تا سحر به‌گونه‌ای تنظیم کنند که دچار  کم آبی نشوند. علائم کم‌آبی مانند خشکی دهان، کاهش حجم ادرار و احساس خستگی باید مورد توجه قرار گیرد.
✅ رعایت تغذیه علمی و متعادل
رژیم غذایی در ماه رمضان باید شامل ترکیبی از مواد غذایی با شاخص گلیسمی پایین، فیبر کافی و پروتئین‌های باکیفیت باشد تا از نوسانات ناگهانی قند خون جلوگیری شود. مصرف کربوهیدرات‌های پیچیده مانند غلات کامل در سحر و اجتناب از غذاهای پرچرب و پرنمک توصیه می‌شود.
✅ پایش مداوم علائم و کنترل وضعیت بیماری
بیماران مبتلا به دیابت، فشار خون و بیماری‌های قلبی باید به‌طور منظم سطح گلوکز خون، فشار خون و سایر شاخص‌های بالینی خود را پایش کنند. در صورت بروز علائمی مانند ضعف شدید، تعریق سرد، کاهش هوشیاری یا نوسانات شدید فشار خون، لازم است روزه بلافاصله قطع شود.
نبایدهای پزشکی  در ماه رمضان:
❌ روزه‌داری بدون ارزیابی پزشکی در بیماران پرخطر
بیماران مبتلا به دیابت نوع 1، نارسایی کلیوی پیشرفته، بیماری‌های قلبی ناپایدار، سرطان‌های فعال و زنانی که در دوران بارداری یا شیردهی هستند، نباید بدون نظر پزشک روزه بگیرند، زیرا این امر ممکن است منجر به عوارض جدی از جمله کتواسیدوز دیابتی، افت شدید قند خون یا تشدید بیماری‌های کلیوی شود.
❌ قطع یا تغییر خودسرانه داروها
عدم مصرف داروهای حیاتی مانند داروهای ضدانعقاد، داروهای ضد فشار خون یا انسولین می‌تواند عواقب شدیدی همچون سکته مغزی، تشدید نارسایی قلبی یا نوسانات شدید قند خون را به دنبال داشته باشد. هرگونه تغییر در رژیم دارویی باید تحت نظارت پزشک انجام شود.
❌ مصرف غذاهای پرچرب، پرنمک و حاوی قند ساده
مصرف غذاهای با شاخص گلیسمی بالا، چربی‌های اشباع‌شده و نمک بیش از حد می‌تواند باعث افزایش فشار خون، افزایش قند خون و ایجاد مشکلات گوارشی شود. توصیه می‌شود که وعده افطار با مواد غذایی سبک آغاز شده و از پرخوری در این وعده اجتناب شود.
❌ فعالیت بدنی شدید در طول روزه‌داری
انجام فعالیت‌های ورزشی شدید به‌ویژه در ساعات قبل از افطار ممکن است باعث افت فشار خون، کم‌آبی بدن و افت قند شود. ورزش‌های سبک مانند پیاده‌روی پس از افطار می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.
جمع‌بندی و توصیه نهایی
روزه‌داری در افراد سالم فواید متعددی از جمله بهبود متابولیسم و سلامت قلبی-عروقی دارد. بااین‌حال، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن باید با رویکردی علمی و تحت نظر پزشک، روزه‌داری خود را مدیریت کنند. رعایت رژیم غذایی اصولی، تنظیم دقیق داروها و پایش علائم حیاتی، کلید حفظ سلامت در ماه مبارک رمضان است. اکنون که  یک هفته تا شروع ماه رمضان باقی مانده است .فرصت مناسبی جهت مراجعه برای تنظیم دارو برای روزه داری می باشد.
نویسنده: دکتربهاره کریم آقایی ،سرپرست مرکز جامع بوعلی