سیگاری های بزرگسال به طور متوسط بیش از ۱۳ سال از زندگی خود را به دلیل مصرف سیگار از دست می دهند و تقریبا 50 درصد سیگاری ها از بیماری های مرتبط با تنباکو می میرند. جزءً اعتیاد آور سیگار، نیکوتین است که با اثر بر دستگاه اعصاب مرکزی موجب اعتیاد می شود. نیکوتین سیگار و تنباکو  به سرعت جذب جریان خون می شود و ظرف ۳0 ثانیه به مغز می رسد و روی سلول های عصبی آن اثر می گذارد. میانگین سن شروع سیگار در کشور در مردان ۱۹ سال و در زنان ۲۱ سال است. میانگین تعداد سیگار مصرفی در کل کشور در روز نیز ۱۳-۱4 عدد در گروه ۱5-65 ساله است.

از هر 10 فرد مبتلا به سرطان ریه ،9 نفر مصرف کننده دخانیات بوده اند

دخانیـات چه بیماری هایی را سـبب می شـود؟ شرکتهای سیگارسازی  میکوشند  سیگاریها در تبلیغات آنها جذاب و محرک به نظر برسند اما تحقیقات نشان  میدهند که عکس این موضوع صحیح است. مصرف دخانیات منجر به افزایش خطر بسیاری از بیماری ها نظیر بیماریهای قلبی عروقی، سکته مغزی، پوکی استخوان، دیابت، ناراحتی و عفونت تنفسی، اختلالات عروقی ،زخم های معده و دوازدهه می شود. احتمال ناتوانی جنسی مردان سیگاری حدود دو برابر بیش از مردان غیرسیگاری است. در زنان ،کشیدن سیگار  میتواند منجر به نازایی و ایجاد مشکلاتی در حین حاملگی شود. زنانی که سیگار  میکشند بیشتر  دچار نازایی، حاملگی  خارج رحمی، سقط خود به خودی و زایمان جنین مرده می شوند .

دخانیات باعث چه سـرطان هایی می شود؟ دخانیات خطر انواع سرطان ها از سر تا پا را زیاد می کند. مصرف دخانیات سبب افزایش خطر بروز بسیاری از سرطان ها در بدن می شود از جمله سرطان های سر و گردن مانند دهان، حلق و حنجره، سرطان ریه، سرطان های گوارشی مانند معده و مری، لوزالمعده و روده، سرطان های ادراری مانند مثانه و کلیه ،سرطان دهانه رحم و سرطان خون.

سیگار را ترک کنید ولی قلیان را جایگزین آن نکنید!بسیاری از ما درباره ضررهای سیگار  میدانیم و نسبت به آن  سختگیر هستیم و اگر متوجه شویم فرزندمان سیگاری است او را توبیخ  میکنیم و دچار نگرانی  میشویم اما این حساسیت را درباره قلیان نداریم. قلیان را راحت به  خانه های خود راه  میدهیم و حتی اگر فرزندمان لبی هم به آن زد ناراحت  نمیشویم و  سختگیری  نمیکنیم. همچنین بسیاری از مردم به اشتباه تصور  میکنند که قلیان از سیگار خطر کمتری دارد. در حالیکه در بسیاری از موارد قلیان مضرتر هم هست. توتون قلیان بسیار نامرغوب است و مواد مصنوعی افزودنی به آن گازهای سمی زیادی تولید  میکند .

قلیان 400 مادۀ سمّی و سرطانزا دارد. تنباکوهای میوها ی علاوه بر این 400 نوع سم ،مواد مضرتری نیز دارند که از پوست میوه تخمیر شده با مواد افزودنی تهیه  میشوند و  میتوانند باعث آلرژی، آسم و حساسیت شوند. نیکوتین هم که مادۀ اعتیادآور تنباکو است ،باعث  میشود فردی که قلیان  میکشد برای تأمین نیاز خود در طول زمان قلیان بیشتری بکشد. علاوه بر آن شما در هنگام کشیدن قلیان، پُک های عمیقتری  میزنید و همچنین مدت زمان زیادتری را صرف  میکنید. در نتیجه ،یک قلیان  میتواند  دهها برابر یک سیگار دود و گاز سمی وارد ریه شما کند.

تحقیقات نشان داده افرادی که قلیان  میکشند بیشتر از سیگاریها مستعد اعتیاد به مواد مخدر و حشیش  میشوند. هرچند کشیدن قلیان بلافاصله فرد را معتاد  نمیکند اما در درازمدت آثار سوء خود را مشخص  میکند. به عبارت دیگر قسمت  عمده ای از اعتیاد و عادت به قلیان مربوط به آداب و رسوم کشیدن قلیان در برخی  جمع های دوستانه و خانوادگی است که متأسفانه به دلیل باورهای غلط و عدم اطلاع از ضرر و زیان آن باعث  میشود تا جوانان و نوجوانانی که در این جمع ها قلیان  میکشند مورد نکوهش قرارنگیرند و نیز به دلیل بوی خوش، نداشتن سرفه و سوزش گلو، لذت و  وقتگذرانی و... با استقبال روبرو شود.

قلیان دود پرخطرتری از دود سیگار دارد. اگر  میخواهید قلیان را از خود و خانواده و خصوصاَ جوانان دور کنید باید به این یقین دست پیدا کنید که قلیان مضر است در حالی که یک سوم قلیانیها و بسیاری از کسانی که قلیان  نمیکشند بر این باورند که قلیان هیچ تأثیری روی سلامت آنها ندارد و حتی ضرر قلیان کمتر از سیگار است. آنها بر این باورند که به دلیل گذشتن دود قلیان از آب؛ دود توتون تصفیه  میشود درحالی که حتی این عمل باعث تشدید عوارض توتون  میشود.

ذغال قلیان مونوکسیدکربن دارد. ذغالی که برای سوزاندن تنباکوی قلیان استفاده  میشود خطرات قلیان را افزایش  میدهد زیرا  سوختهای ذغالی حاوی مونوکسید کربن، آهن و مواد شیمیایی  سرطانزا هستند. قلیان اسانسهای  پرعارضه ای دارد.  اسانسها و عطرهایی که برای معطرشدن توتون استفاده  میشوند، خود عوارض جداگانه و شدیدی را به همراه دارند .مشخص است که از سوخت این ترکیبات ناشناخته چندین مادۀ سمّی،  سرطانزا و کشنده  تولید  میشود.

شاید تا بحال نمی دانستید، ولی دود سیگار انواع مختلفی دارد که هریک به نوبه خود مضراتی دارند:

دود سـیگار دسـت اول: این دود، دودی است که بطور مستقیم به وسیله فرد سیگاری استنشاق می شود.

دود سیگار دست دوم: دود سیگار دست دوم، دود سیگاری است که در محیط وجود دارد و دیگران آن را استنشاق می کنند. به افرادی که این دود را استنشاق می کنند "سیگاری دست دوم" گفته می شود. این سیگاریهای دست دوم افرادی هستند که خودشان سیگار  نمیکشند بلکه فقط دود حاصل از تدخین تنباکو توسط دیگران را استنشاق  میکنند .یعنی مثلاً پدر، مادر یا همسر شما سیگار  میکشند و دود آن به اجبار وارد ریه شما هم  میشود. با حضور به مدت یک ساعت در یک اتاق پر از دود سیگار، یک فرد غیرسیگاری ممکن است معادل کشیدن5تا 10سیگار، مواد سمی موجود در دود سیگار را استنشاق کند. اهمیت این نوع استنشاق دود سیگار در سال های اخیر روشن تر شده است.

طبق  گزارشهای سازمان جهانی بهداشت ،یکی از هر10 مرگ ناشی از مصرف دخانیات، در افراد سیگاری دست دوم اتفاق  میافتد. امروزه ثابت شده است که همه بیماریهای ناشی از سیگار کشیدن، در افراد سیگاری دست دوم هم ممکن است رخ دهد مانند انواع سرطان  و یا بیماریهای قلبی عروقی.

قرارگرفتن در معرض دود محیطی سیگار باعث افزایش خطر  عفونتهای تنفسی در کودکان  میشود.  پس فرقی نمیکند خودتان سیگار بکشید، و یا در مکانی حضور پیدا کنید که فضای آن مملو از دود سیگار است.

دود سـیگار دست سـوم: این دود، باقیمانده دود محیطی یا دست دوم بر روی سطوح است. دود حاصل از مصرف دخانیات به شدت جذب سطوح درون خانه مانند دیوار، سقف، و وسایل خانه مانند فرش و پرده و اسباب و اثاث خانه و همچنین  لباسها می شود. این دود دست سوم به راحتی از راه پوست، استنشاق غبار و بلع، جذب بدن می شود. این یک خطر بهداشتی است که اخیراً اهمیت آن شناخته شده است.

نکته کلیدی: اگر غیرسیگاری هستید، به دیگران اجازه ندهید در منزل شما سیگار بکشند ،بخصوص زمانی که کودکی در خانه شما حضور دارد.